Bu yazımızda “Bant Genişliği Nedir, Broadband Nedir? ve Shannon Limiti” kavramları üzerine konuşacağız.

İnternet, verinin bir yerden diğerine taşınması şeklinde tasarlanmıştır. İletilecek veri türlerini düşünün ; Facebook mesajı, Whatsapp dan atılmış bir resim veya video, Telegramdan atılan bir ses kaydı.

Veri iletimi esnasında her tür verinin ilk olarak dijital verilere (1010101…)  dönüştürülmesi gerekmektedir. Verinin geldiği program hangisiyse bu dönüştürme işlemi,  o program tarafından yapılmaktadır ; whatsapp , telegram, facebook..

Veriler dijital veriye dönüştürüldükten sonra hat neyse ( UTP kablo, BNC kablo, Fiber optik kablo vs.) bu hatlar üzerinden karşıya dijital olarak iletilir.

Genel olarak işleyiş bu şekildedir.

 

Transmission Rate (Veri Transfer Oranı)

 

Tranmission Rate ‘i nasıl ölçeriz? Bu soruya cevap vermeden önce bazı teknik kavramları ifade etmemiz gerekiyor. Latency nedir? Signal Speed nedir ? Transfer Rate nedir? gibi…

Latency denilen bir kavram var. Latency, bir işin bitmesi için geçecek olan zamanı ifade ediyor yani bir görevin tamamlanma zamanını. Bir örnekle açıklamak gerekirse, bir film ya da dosya indireceksiniz bunun için yani indirme işleminin tamamlanması için geçen zamandır latency.

Signal Speed kavramı ise bir sinyalin hızını ifade ediyor. Sinyalin ilerleme hızı olarak ifade edilen bu kavramda ışık hızını bir ölçü olarak alabiliriz. Işık hızının %40 ı kadar şeklinde.

Transfer Rate kavramı ise birim zamanda iletilen bilgi miktarıdır.  Dijital ortamlarda Veri Transfer Oranı, bant genişliği ile aynı anlamdadır . Genellikle bandwidth, bant genişliği olarak da ifade edilir.

 

Dijital Ortamlarda Bant Genişliği nedir

 

Transfer hızı 4Mbps (mega bits per second) ise saniyede 4 Megabit veri transfer ediyorsunuz (ya da indiriyorsunuz ) demektir. Transfer Rate (bandwidth), verinin ne kadar hızlı indirilebildiği anlamına gelir.

Bant genişliği, downstream ve upstream denilen iki kavramla ifade edilir. Downstream, indirme hızı iken upstream, verinin upload edilme hızı için kullanılan kavramdır. İnternet hizmeti olarak sunulan hizmetler asenkron olarak gelir. Bu sebeple download hızımızla upload hızımız birbirinden farklıdır.

 

Bant Genişliği Nedir?

 

Bant Genişliği nedir? sorusunu örneklerle açıklamak konuyu anlamak adına daha yararlı olacaktır.

Transmission Rate olarak ifade ettiğimiz veri transfer oranı(bant genişliği), sinyal hızı değildir. Sizin veriyi iletme hızınızla sinyallerin hızı farklı şeylerdir. Bir sinyal, hızlı iletiliyor olabilir ama bu sinyalin ne kadar veri taşıdığı da önemli..

Şimdi araçların seyir halinde olduğu bir otoyol düşünün.

 

Bant Genişliği Nasıl Ölçülür

 

Aşağıdaki tabloyu bir otoyol için yorumlayacak olursak, araba yolunda taşıma kapasitesi düşük ve sinyal hızının da düşük olması bize o yolun bozuk yol (Dirty Road) olduğunu düşündürür.

Tabloya bakarak, sinyal hızımız hızlı olup, download kapasitemiz düşükse bu bize tek şeritli bir yolu ifade eder. Yani anlık bir tane veri gönderiliyordur.

Sinyal hızı düşük olup taşıma kapasitesi yüksekse bu trafik yoğunluğu fazla olan çok şeritli bir yolu ifade edecektir.  Hem sinyal hızı hem de taşıma kapasitesinin yüksek olması çok şeritli bir yolda çok hızlı arabaların olduğu bir yolu ifade eder ki, bu da olabilecek en güzel yoldur.

 

Bandwidth nedir? Nasıl Ölçülür Örnek

 

Broadband Nedir? ve Nasıl Artırılır?

 

Broadband, yüksek transfer hızı sağlayan iletişim ortamı demektir.

Broadband’ı artırmak için değişik yöntemler var.  Bunlardan 1.si normal yoldakine göre daha hızlı sinyal göndermek.

 

Broadband Nedir

 

Yani veri iletimini yukarıdaki temsili resim gibiyken aşağıdaki resim gibi yapmak.

 

Broadband i Artırmak için

 

Veriyi normal hızından daha hızlı göndermek yukarıdaki resimde de gözüktüğü gibi veri yoğunluğunu artıracaktır.

Ancak bu sinyal gönderme işlemlerinde bir hat üzerine koyabileceğimiz bir veri limiti var. Buna Shannon limiti deniliyor.  Bu şekilde verileri sıkıştırmak çözümlerden biri ancak bunun da alabileceği maximum bir sınır var.(Entrophy)

Broadbandı artırmanın bir diğer yolu ise ekstra kanallar eklemektir ki bu da oldukça pahalı bir çözüm. Yani aynı hattan paralel bir tane daha çekeceksiniz.

 

Özetlersek;

 

Broadbandde bir verinin daha hızlı hale getirilebilmesi ve özel hatların nasıl hızlandırıldığına baktık ( bu kısımda Einstein ın ışık hızının geçilemeyeceğine dair bir teorisi var,)

Sinyallerin belli bir sıklıktan daha fazla olamayacağından bahsettik, çünkü sinyali veren ve alanin belli aralıklarla bu veriyi alması gerekiyor veya extra kanal eklenmesi ihtimalinden bahsettik.

 

Shannon Limiti Nedir?

 

Shannon Limiti Nedir sorusunu açıklamadan önce bu fikrin çıkış noktasından bahsedelim. Shannon isminde termodinamikçi bir bilim adamı, bir biti değiştirmek için yani 0’ı 1 ve 1’i 0 yapmak için bilgisayarın ne kadar enerji harcadığını sorguluyor.

Not : Bu aslında Bilgisayar Mühendisliğindeki  “Information Theory” dersinin çıkış noktası. Shannon bu teorinin kurulmasında önemli kişilerden birisi.

Shannon, işi termodinamiğe bağlıyor ve veri transferinde belli bir sayıdan fazla verinin konulamayacağını söylüyor. Veri transferinde konulabilecek bu maximum değere Entrophy deniliyor ve biz bu değeri geçemeyiz. Bu limite, Shannon Limiti de diyoruz.

 

Veri İletiminde Toplam Transfer Zamanı

 

Bir veri iletiminde toplam transfer zamanını bulmak için transfer edilecek dosya boyutunu, transfer oranına böleriz.

Toplam Transfer Zamanı = Dosya Boyutu / Transfer Oranı

Aynı şekilde Transfer Oranını bulmak için de Dosya Boyutu, Transfer zamanına bölünür.

Transfer Oranı = Dosya Boyutu / Toplam Transfer Zamanı

 

 

Pin It on Pinterest

Daha fazla Network
İnternet Nasıl Çalışır? Ağ Temelleri - ElektroYazılım
İnternet Nasıl Çalışır?

İnternet nasıl çalışır? sorusunu cevaplamadan önce bazı teknik kavramların ne anlama geldiğini ifade edelim. Sonrasında  bu kavramlardan yola çıkarak sorumuza...

Kapat