İnternet nasıl çalışır? sorusunu cevaplamadan önce bazı teknik kavramların ne anlama geldiğini ifade edelim. Sonrasında  bu kavramlardan yola çıkarak sorumuza cevap arayalım.

Medium , Server, Client Kavramları

 

Medium yani ortam denilen bir kavram var. Medium, tüm bilgisayarların bağlandığı sisteme deniliyor.

Ortama bağlanan bilgisayarların bir kısmı veriyi sunarken bir kısmı ise veriyi alıyor. Bu bilgisayarlara sunucu ve istemci bilgisayarlar deniliyor. Server yani sunucu olan bilgisayarlar veriyi gönderirken, client yani istemci olan bilgisayarlar ise veriyi alıyor.

Medium kavramı sadece internete özel bir kavram değildir. İnternetten önce de vardı. Örneklerle açıklayalım ;

Radyoları düşünün. Radyomuzu bir frekansa  ayarlayıp o frekanstan dinleme yapıyoruz. O radyo yayınını yapan bir radyo istasyonu var ve orada aslında bir sunucu var. Bu sunucu veriyi, bilgiyi bize sunuyor. Ve radyo yayınını dinleyen bizlerse istemci durumunda oluyoruz.

Televizyonu düşünün. Televizyonda bir kanalı açıyoruz (aslında tv yi o kanalın frekansına ayarlıyoruz) ve onu izliyoruz. Aslında izlediğimiz yayınların sunulduğu bir televizyon istasyonu var.Bu istasyon bize bu yayını sunuyor. Bu durumda bizler gene istemci tarafında oluyoruz.

İnternetin Çalışma Mantığı - Server Client Teknolojisi | ElektroYazılım

 

Bu verdiğimiz örneklerin hepsi  sunucu – istemci yani server-client teknolojisi üzerine kurulmuştur. İnternette buna benzer bir teknoloji üzerine kurulmuş.  Bir ortam üzerinden bilgiler ağa dağıtılıyor ve internet kullanıcısı olan bizler de o bilgileri istemci olan bilgisayarlarımızdan alıyoruz.

İnternetin temel çalışma mantığı aslında bundan ibarettir. Yukarıdaki resim bu mantığı çok güzel ifade ediyor;

  • İlk olarak web tarayıcımız olan programla (google chrome olabilir) girmek istediğimiz sitenin adresini yazıyoruz.  ve Enter’a bastığımızda aslında biz medium da bulunan bir server’a yani girmek istediğimiz sitenin yayınlandığı server a bir talep gönderiyoruz.
  • Server talebimizi alıyor ve bize cevap olarak siteyi (daha doğrusu görüntülenecek halini) gönderiyor. Bu şekilde biz bilgisayarımızdan siteye girebiliyoruz.

İnternet nasıl çalışır? sorunu kısmen yanıtlamış oluyoruz. Peki bu sunucu – istemci teknolojisi ile çalışan sistemde veriler nasıl iletiliyor, biraz da bundan bahsedelim.

 

Analog Sinyaller ve Dijital Sinyaller

 

İnsanlığın en büyük amacı veri iletimi olmuştur. Biz bildiğimiz her şeyi veriye çevirmeye çalışıyoruz.  Veriye çevirirken de veriyi modellemek için insanlık,  bit kavramını ortaya attı.

Bit ile kastedilen 1 veya 0 olabilen şeyler. (Açık/Kapalı, Yüksek Voltaj/Düşük Voltaj, Evet/Hayır… vs) Yani binary sistem dediğimiz 2lik sistemden bahsediyoruz. Veri 1 veya 0 olabilir.

Sinyaller, analog ve dijital olmak üzere 2 ye ayrılır.

Analog sinyaller, bir devamlılığı olan sürekli sinyallerdir. Bunlar ses sinyali olabileceği gibi elektrik sinyali ya da radyo frekansı da olabilir. Verinin anlık olarak bir değeri vardır ama bu değer herhangi bir değer olabilir. Yani sinyal belirli bir bant genişliğinde istediği değeri alabilir.

 

Analog Signal Sinyal | ElektroYazılım

 

Dijital sinyaller ise sadece 1 ve 0 değerleri alabilen sinyallerdir. Dijital veri ile kastettiğimiz de 1 ve 0 lardır.

Mesela +12 V , 1 olsun ve -12 V , 0 olsun. Dolayısıyla sizin okuduğunuz sinyal ya +12 V ya da -12 V dur. 9 V okunacak olsa ne olur. Onu da +12 V kabul ederiz. Çünkü verinin gürültü alıp bozulma ihtimali var.  O gürültüleri daha aza indirmek için +12 ve  -12 arasında değerler kabul edilmiş.

 

 Dijital Sinyal | ElektroYazılım

 

Peki veri modellemek için niçin dijital sinyalleri kullanırız ?

Analog sinyali düşünün. Sinyal sürekli bir sinyal olduğundan sinyalde meydana gelen bir gürültü veya herhangi bir parazit sinyali bozar ve biz onu anlamakta zorlanırız. Veride bozukluğa sebep olur ve doğrusunu düzeltme şansımız yoktur.

Dijital sinyalleri düşünün. +12 V ile -12 V arasında gidip geliyorsanız sizin +12 ile -12 arasında okuduğunuz değerleri birine yakınsatma şansınız olur. Bu şekilde verinin bozulması çok daha zor hale geliyor. Çünkü 24 V luk bir oynama olması lazım.

Diğer türlü analog sinyalde meydana gelen ufak bir oynama sinyalin bozulmasına sebep olur. Bu sebepten veriler dijital olarak modellenir.

Örneklerde verilen voltaj değerleri değişebilir. Sonuçta voltaj değeri ne olursa olsun verinin alacağı değer 0 ya da 1 olacaktır. Bu değerde 1 bit kabul edilir. Bu bitler birleşerek bizim için anlamlı bir veriyi oluşturur.

 

Dijital Sinyal ve Binary Sistem de Gösterimi

 

Dijital Verinin Gösterimi

 

Bilgiyi nasıl göstereceğiz kısmına gelince bit den bahsetmiştik. Bit, “Binary Digit” kelimelerinin kısaltılmasından oluşmuştur. Tek haneli rakam anlamına gelir. 2 lik sistemde sayılar 0 veya 1 değerlerini alır.

0 veya 1 e, bit diyoruz.  Bu 2 durum gerçek hayatta Açık / Kapalı, Yüksek / Düşük , Evet / Hayır gibi durumları sembolize eder.

Aslında programlama dilindeki Boolean mantığı ile aynı şeyi ifade eder. Evet/Hayır, Doğru / Yanlış gibi düşünülebilir. İşte biz binary digitleri kullanarak 8 bitlik byte kavramını elde ederiz. 1 byte, 8 bit uzunluğundadır ve 2 üzeri 8 den 256 farklı değeri alabilir.

Bit, tek başına anlamlı bir kavram değilken 8 bitlik byte lara dönüştürüldüğünde anlamlı bir hale gelecektir.

ASCII tablosu diye bilinen bir tablo var. American Standard Code for Information Interchange (ASCII) tablosu bugün bütün programlama dillerinde kullanılan bir sembol standardı ve bütün programlama dillerinin temelini oluşturuyor.

 

ASCII Tablosu 128 bit Binary

 

1 byte, 0 ile 255 arasında bir sayıyı tutabileceği gibi renk kodlamak istediğimiz zaman grinin tonlarını tutabilir. Ayrıca ASCII tablosundan bir harfi de ifade edebilir.

 

ASCII Tablosunun Kullanımı

 

ASCII tablosunun kullanımından bahsedelim.  Tabloyu  incelediğinizde, her harfin “01010…” şeklinde bir değeri olduğunu görürsünüz. Mesela “10000001” sinyali bize geldiğinde biz bu tabloya bakarak bunun “A” karakteri olduğunu anlayabiliriz.

 

Dijital Verinin İletimi

 

Veriler 0101010… şeklinde iletilir ve karşı tarafta gelen 0101010… in değerine göre verinin ASCII tablosunda hangi harfe karşılık geleceğini bulur. Bu şekilde veriler paketlenir ve iletildiğinde anlamlı bir hale gelir.

Mesela siz Whatsapp da yazışıyorsunuz ve bastığınız her karakter iletilirken 0101010… şeklinde verilere dönüştürülüp karşıya bu şekilde iletiliyor. Ya da bir resim gönderdiniz. Sistem gene aynı.

 

Veri iletimi günümüzde :

  • Kablolu bağlantı (Cable connections) olarak ,
    • Twistedpair kablo
    • Coaxial kablo
    • Fiberoptic kablo
  • Kablosuz bağlantı (Wireless connections) olarak
    • Infrared
    • Radio
    • Bluetooth
    • Microwaves
    • Satellite

Teknolojileri kullanılarak sağlanmaktadır.

 

Dijitalleşen Dünya Üzerine

 

Günümüzde her şey binary yani dijital hale dönüştürülmeye çalışılıyor.

Örneğin, bir jet motorunun tasarlanması ve üretilmesi 15-20 yılı almaktadır. Ancak 3d yazıcı teknolojisi ile yapılan bir jet motoru tamamen çizim olarak (herhangi bir prototipi üretilmeden) 2 yılda kağıt üzerinde tasarlanarak hayata geçirildi.

Ayrıntılar için 3D teknolojisi ile Jet Motoru haberini okuyabilirsiniz.

Hayal edin. Evinizde kaşık bitti ve siz hemen internetten kaşık modelini seçiyorsunuz ve o model size binary 0101010… şeklinde geliyor. Siz de 3 boyutlu yazıcıyla bir tane kaşık basıyorsunuz ve kullanmaya başlıyorsunuz.

Şu an etrafınızda gördüğünüz her şey bu şekilde dijital hale dönüştürülüyor.  Örneğin Yapay zeka çalışmaları, insan zekasının dijital hale dönüştürülme çabasıdır. İnsandan daha iyi satranç oynayan programlar yazıldı ve internette dolaşıyor. Bunun gibi bir çok örnek verilebilir.

 

Dijital Veri Dönüşümleri (Bit, Byte kavramları)

 

8 bit veri birleşip 1 Byte lık veriyi oluşturur. 1024 Byte lık verinin birleşmesi ile 1 Kilo Byte (KB) lık veri elde edilir.

 

Bit Byte KB MB TB GB Dönüşümleri

 

Bu dönüşümlerden yola çıkarak bir örnek yapalım. Mesela  “ANADOLU” kelimesinin kaç byte ve kaç bit den oluştuğunu bulalım.

ANADOLU kelimesi 7 karakterden oluşmaktadır. Her bir karakter 1 byte olduğundan ANADOLU kelimesi  7x 1Byte = 7 Byte dır. 1 Byte da 8 bit olduğundan bu kelime 7×8 =56 bit den oluşmaktadır.

Peki 2048 KB kaç MB’dır? şeklinde bir sorumuz olsaydı nasıl yapardık.  TB, GB, MB, KB, Byte  şeklinde ilerlediğimizde 1024 ile çarpıyorduk. Tam tersinde ise 1024 e bölmemiz gerekecektir. Bu sebeple 2048 KB /1024 = 2 MB dır.

Pin It on Pinterest

Daha fazla Network
İnternet Nedir Tarihi Bileşenleri
İnternet Nedir, Tarihi ve Bileşenleri

İnternet nedir,  nasıl çalışır, arkasında neler olmaktadır, bu işin mantığı nedir? Bu sorular ışığında hiç bilmeyenlere yönelik olarak bu işin...

Kapat