Temel Linux Eğitimine giriş niteliğinde olan bu dersimizde Linux işletim sistemlerinde Shell (Kabuk) Nedir? ve Root Nedir konularına değineceğiz.

Shell (Kabuk) Nedir ?

 

Shell kavramı Türkçemize Kabuk olarak geçmiştir. İşletim sistemimizin bir çekirdeği (kernel)  vardır. Buna Kernel da denilmektedir. Bir elma gibi düşünebilirsiniz. Nasıl elmanın bir çekirdeği bir kabuğu varsa işletim sisteminin de böyle bir çekirdeği ve kabuğu var.

Shell (Kabuk) kısmı, bizim işletim sistemi ile iletişim kurmamızı sağlayan katmandır.

Linux işletim sisteminde Shell (Kabuk) Nedir

İşletim sisteminin sadece çekirdeği yoktur. Shell ve Kernel dışında  arka tarafta çalışan başka hizmetleri (servisleri) de vardır. Bunlara Linux dünyasında  Daemon Linux servisleri (daymın yada diımın diye okunur) denir.

İşletim sistemi bize bir hizmet sunar ve o hizmetle iletişim kurabilmek için de bir arayüze ihtiyacımız vardır. İşletim sisteminin kullanıcıyla iletişim kurduğu arayüze Shell (kabuk) ismi veriyoruz. Bunun 2 türlü uygulamasını görebilirsiniz.

 

1. GUI (Graphical User Interface) Shell

 

GUI  yani Grafiksel Kullanıcı Arayüzü, bizim Windowslardan aşina olduğumuz arayüzdür. Klasörler, dosyalar, resimler vs.. vardır.

Linux’un genel desktop versiyonlarında bir grafik arayüzü gelir. Linux Masaüstü ortamları olarak da rastlayacağınız çok bilinen arayüzleri GNU Masaüstü; KDE Masaüstü ve Gnome Masaüstüdür.

 

Linux Masaüstü Ortamları Desktop Shell

 

KDE ve GNOME dışında değişik arayüz alternatifleri de var. Bir Lİnux Distrosu farklı arayüzlerle gelebileceği gibi herhangi bir Linux Distrosuna, siz kendi istediğiniz beğendiğiniz bir arayüzü de kurabilirsiniz.

Distribution Nedir? Linux Dağıtımları nelerdir? kavramlarına yabancı olanlar Linux Dünyasına Giriş makalemizi okuyabilirler.

Linux dünyası çok kaynaklı çok alternatifli bir dünyadır. Windows gibi tek bir arayüzün olduğu ve o arayüzün üzerinde işlerin tek bir şekilde yapıldığı bir dünyadan çok daha farklıdır.

 

2. LUI (Line User Interface) Shell

 

LUI de ise Linux tabanlı işletim sistemini, komut satırından komut girerek kullanılırsınız. Windows’taki komut satırı gibi.  Ancak LUI ‘yi kullanabilmeniz için komutları biliyor olmanız gerekir. Genelde Linux dağıtımlarında LUI esastır. Bu olmazsa olmaz. Bütün Linux dağıtımlarında vardır. Grafik arayüz biraz opsiyoneldir. Olmayan işletim sistemleri de vardır.

Grafik arayüzün olmadığı, işletim sistemini kurduğunuzda bir tane siyah ekran bir tane kursorun yanıp söndüğü sizden komut beklediği bir kurulumla  karşılaşırsınız. Genelde Linux sunucu kurulumları (Linux da çoğu distribution ın hem server hem desktop versiyonu vardır) bu şekilde gelir.

Sunucu versiyonları genelde üzerinde bir grafik arayüzle gelmezler.  Orda sizin üzerinde ne kuracağınızı bildiğiniz hangi komutları vereceğinizi bildiğiniz varsayılan bir sistem gelir.

 

linux shell (kabuk) nedir LUI Line User Interface Nedir

 

Ve siz o işletim sistemini kurup üzerinde ne yapacağınıza hangi paketleri kuracağınıza hangi ayarları yapacağınıza karar verip bunları komut satırından kodlar girerek yaparsınız. Yani görsel bir klasör, dosya ya da herhangi bir ayar görmezsiniz. (yukarıdaki resim)

LUI (Line User Interface) ler de de değişik alternatifler vardır. Bunlar :

CSH ( C Shell) , TCSH, Bash Shell, Korn Shell vs. Bu sheller üzerinde de ilgili Shell e özgü komutlar girerek kullanabilirsiniz. Ancak şunu da belirtelim farklı shelllerin farklı komut yapısı  olabilir. Shellere özgü komutlar değişiklik gösterebilir.

Genelde Bash Shell kullanılır. Shell üzerinde scriptik dilleri kullanılır. Her Shell in sağladığı scripting dili farklı olabilir. Shell üzerinde script yazabileceğimiz gibi önceden hazırladığınız komutları bir dosyada hazırlayıp  toplu bir şekilde de çalıştırabilirsiniz.  Bunlar Linux Shell Scripting olarak geçmektedir.

Linux sunucu versiyonları, desktop versiyonlara göre çok daha küçüktür. Linux Sunucu versiyonları çok daha amaca yönelik ve daha ne istediğini bilen kişilerin kurması gereken bir sistemdir.

Bu işe yeni başlayan birisiyseniz desktop versiyonu ile başlamanızı tavsiye ederiz.

Özetleyecek olursak Shell kabuktur. Bizim işletim sistemi ile iletişim kurmamızı sağlayan yapıdır.

 

Root (Kök) Nedir?

 

Root yani kök kavramı Linux da herşeyin en tepesi, en özü, en kökü demektir. Bu kavrama sıklıkla rastlanır ; root kullanıcı, root dizini gibi…

Kullanıcıların en yetkilisi root dur. Admin yetkisi yönetici yetkisi root dadır. En yetkili en tepedeki kullanıcı root dur.

Linux dosya sisteminde root ne anlama geliyor? Ondan bahsedecek olursak, Dizin yapısında (directory structure) root, en tepedeki directorydir. Dosya sistemi( File system) ne nasıl erişeceğiniz slash (/) denilen bir yapı ile belirlenir. Ve slash root dur en tepede slash vardır.  Bütün diğer dizinler (klasörler) slash ın yani root un altındadır.

 

Linux Dosya sistemi hiyerarşisi root dizini

 

Root, Linux dünyasında en tepe demektir.  En kök demektir.

Linux da bilinmesi gereken en önemli şeylerden birisi de case-sensitive (büyük küçük harf duyarlılığı) bir yapıya sahip olmasıdır.

Programlama ile uğraşmış olan insanlar az çok bilirler, özellikle C dili görmüş olanlar. Case- sensitive, büyük – küçük harf duyarlılığının olması anlamına gelir.

Yani Linux da Bilgisayar kelimesi, bilgisayar kelimesi ya da BiLGisayar kelimesi… bu 3 kelime de birbirinden farklıdır.

Aynı isimmiş gibi gözükse de Ahmet, AHMET, Ahmet kullanıcıları farklı kullanıcılardır. Bunların yetkileri, yapabileceği şeyler farklıdır, dosyaları farklıdır. Dolayısıyla Linux büyük küçük harfe duyarlı bir işletim sistemidir. C dilinden gelen bir adet olarak düşünebilirsiniz.

Linus Torwalds, Linux’u C dilinde tasarladığından C nin en büyük özelliklerini Linux da görebilirsiniz.

 

 

Pin It on Pinterest

Daha fazla Linux
Açık Kaynak Kod Dünyasında Para Kazanma Yolları
Açık Kaynak Kod Dünyasında Para Kazanma

Bu makalemizde Açık kaynak kod dünyasında para kazanma yollarından bahsedeceğiz. Open source yazılımların genelinin ücretsiz olduğu bir dünyada nasıl para...

Kapat